In mei 2026 publiceerde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de eerste landelijke PFAS-inventarisatie. Het resultaat is alarmerend: 57 locaties zijn zo ernstig verontreinigd met PFAS dat acute sanering noodzakelijk is. Daarachter liggen nog eens 4.000 verdachte terreinen, waarvan er bijna 600 zijn geselecteerd voor diepgaand bodemonderzoek. En dit is pas het begin: de overheid verwacht dat het werkelijke aantal de komende jaren fors gaat stijgen.
Wat is er precies vastgesteld?
Provincies en grote gemeenten hebben in opdracht van het Rijk voor het eerst systematisch in kaart gebracht waar in Nederland de PFAS-problematiek het grootst is. Ze onderzochten duizenden potentieel verdachte locaties en beoordeelden bij welke de verontreiniging zo ernstig is dat er directe risico’s bestaan voor de gezondheid van omwonenden of het milieu. Locaties die aan die criteria voldoen, zijn aangemerkt als ‘PFAS-aandachtlocatie’.
De conclusies uit het eerste inventarisatierapport:
Er zijn 57 PFAS-aandachtlocaties vastgesteld waar acute sanering nodig is vanwege grote risico’s voor mens en milieu. Het gaat om locaties nabij drinkwaterbronnen, woonwijken of kwetsbare natuur. Bij meer dan driekwart van deze 57 locaties moet de sanering nog beginnen.
Daarnaast zijn circa 4.000 potentieel verdachte locaties in beeld gebracht. Hiervan zijn bijna 600 geselecteerd voor nader bodemonderzoek met specifieke PFAS-analyses. De verwachting is dat het aantal aandachtlocaties de komende jaren “sterk gaat toenemen”, aldus het ministerie.
De lopende saneringen hebben volgens het Interprovinciaal Overleg (IPO) al minstens 68 miljoen euro gekost. En dat is, in de woorden van het IPO, “waarschijnlijk een fractie van de totale saneringskosten”.
Welke locaties zijn het vaakst verdacht?
De inventarisatie laat zien dat drie typen terreinen het meest voorkomen in de lijst van verdachte en aangewezen locaties:
Industrieterreinen waar PFAS in het productieproces werd gebruikt.
Denk aan de tapijtindustrie, papier- en kartonfabrieken, textielveredelingsbedrijven en de chemische industrie. Bij deze bedrijven is PFAS via het productieproces, via lozingen op het riool of via lekkages in de bodem en het grondwater terechtgekomen. Vaak gaat het om historische verontreinigingen die al decennia in de grond zitten.
Locaties waar PFAS-houdend blusschuim is gebruikt.
Dit is de grootste categorie. Oefenterreinen van de brandweer en Defensie, vliegvelden, industriele opslagterreinen en petrochemische complexen: overal waar met AFFF-blusschuim is geoefend of geblust, zit PFAS in de bodem. Elke oefening, elke inzet heeft PFAS-houdend schuim in de grond laten sijpelen.
Stortplaatsen en afvalverwerkingslocaties.
Op vuilstortplaatsen en bij afvalbedrijven komen grote hoeveelheden PFAS-houdende producten samen. Via percolaat (het water dat door het afval sijpelt) verspreiden PFAS zich naar het grondwater in de omgeving.
PFAS verdwijnt niet vanzelf uit het grondwater. Het vraagt om gerichte zuivering, de juiste filtertechniek en continu monitoren tot de concentraties aantoonbaar onder de norm zitten.
Herkent u uw eigen terrein?
De inventarisatie van het Rijk richt zich op de meest ernstige gevallen. Maar ook buiten de 57 aandachtlocaties kan PFAS een probleem vormen. Als uw terrein onder een van de volgende categorieën valt, is het verstandig om proactief te handelen:
U bent eigenaar van een (voormalig) industrieterrein waar chemische stoffen, coatings, textiel of verpakkingsmateriaal werd geproduceerd of verwerkt. PFAS werden in deze sectoren wijdverspreid gebruikt en zijn mogelijk via het productieproces in de bodem terechtgekomen.
Op uw terrein is ooit blusschuim ingezet of geoefend met blusschuim. Dit geldt niet alleen voor brandweerkazernes en Defensie. Ook op industrieterreinen met eigen bedrijfsbrandweer, opslagtanks of petrochemische installaties is PFAS-houdend blusschuim jarenlang standaard geweest.
U heeft een terrein nabij een bekende PFAS-bron. PFAS verplaatst zich via grondwater. Als uw terrein stroomafwaarts ligt van een bekende verontreinigingsbron, kan de verontreiniging zich naar uw perceel hebben verspreid.
U plant bouwwerkzaamheden of herontwikkeling op een terrein met een industrieel verleden. Bij grondverzet op een mogelijk verontreinigd terrein is een PFAS-analyse inmiddels noodzakelijk. Gemeenten stellen steeds vaker als voorwaarde dat PFAS wordt meegenomen in het bodemonderzoek voordat een omgevingsvergunning wordt verleend.
Uw gemeente of omgevingsdienst heeft contact opgenomen over een PFAS-inventarisatie in uw regio. Dit kan betekenen dat uw terrein op de longlist van 4.000 verdachte locaties staat.
Wat kunt u nu doen? Vier stappen
Stap 1: Laat een gericht PFAS-bodemonderzoek uitvoeren
De eerste en belangrijkste stap is het vaststellen of er daadwerkelijk PFAS in uw bodem of grondwater aanwezig is, en zo ja, in welke concentraties. Een regulier bodemonderzoek omvat niet standaard een PFAS-analyse. U heeft een specifiek PFAS-onderzoek nodig, uitgevoerd volgens het geldende bemonsteringsprotocol met de juiste materialen om kruiscontaminatie te voorkomen.
Strukton Milieutechniek voert dit type onderzoek uit, inclusief de PFAS-specifieke monstername, laboratoriumanalyse op het volledige PFAS-pakket (PFOS, PFOA, GenX en overige relevante verbindingen) en rapportage getoetst aan de actuele normen. Meer hierover leest u op onze pagina PFAS bodemonderzoek.
Stap 2: Beoordeel de resultaten tegen de geldende normen
Als PFAS wordt aangetroffen, moeten de concentraties worden getoetst aan de achtergrondwaarden, toepassingsnormen en interventiewaarden uit het handelingskader PFAS. Bij concentraties boven de interventiewaarde is er sprake van een ernstige verontreiniging en kan een saneringsplicht ontstaan. Bij concentraties boven de achtergrondwaarde maar onder de interventiewaarde gelden beperkingen voor grondverzet en hergebruik.
De normen en het handelingskader zijn in de afgelopen jaren meerdere keren gewijzigd. Een actueel overzicht vindt u in ons artikel PFAS regelgeving Nederland: normen, handelingskader en interventiewaarden.
Stap 3: Maak een saneringsplan (indien nodig)
Als sanering nodig is, moet er een saneringsplan worden opgesteld dat wordt goedgekeurd door het bevoegd gezag (gemeente of provincie). Dit plan beschrijft de gekozen saneringstechniek, de verwachte doorlooptijd, de kosten en het beoogde eindresultaat.
De keuze voor de juiste techniek hangt af van meerdere factoren: de diepte en omvang van de verontreiniging, het type bodem, de concentraties, en de locatieomstandigheden. Bij ons project in Badhoevedorp koos Strukton Milieutechniek in samenwerking met AECOM voor een Pump & Treat installatie om 6:2 FTS (een PFAS-verbinding) uit het grondwater te verwijderen. Bij het Botlekgebied-project werd in-situ grondwatersanering ingezet met actieve koolfiltratie. Elke situatie vraagt om een maatwerkoplossing.
Lees meer over onze technieken en aanpak op PFAS sanering. Benieuwd naar de kosten? Zie ons artikel Kosten PFAS sanering: wat kost het en welke factoren spelen mee?
Stap 4: Verken financieringsmogelijkheden
De kosten van PFAS-sanering zijn aanzienlijk. In beginsel is de veroorzaker van de verontreiniging aansprakelijk. Maar in de praktijk is de veroorzaker niet altijd bekend of aanspreekbaar.
Voor overheden (gemeenten, provincies, waterschappen) is de Specifieke Uitkering Bodem (SPUK Bodem) beschikbaar vanuit het Rijk. Het ministerie heeft voor de komende jaren aanvullend budget gereserveerd specifiek voor PFAS-problematiek. De provincies dringen er bij het Rijk op aan om dit budget verder te verhogen, gezien de verwachte omvang van de saneringsopgave.
Voor particuliere terreineigenaren en bedrijven geldt dat vroegtijdig handelen uiteindelijk goedkoper is dan wachten. PFAS verspreidt zich via grondwater. Hoe langer de verontreiniging onbehandeld blijft, hoe groter het verontreinigd gebied wordt en hoe hoger de uiteindelijke saneringskosten.
"Dit is waarschijnlijk een fractie van de totale saneringskosten van PFAS-aandachtslocaties. Om nog niet te spreken over zuiveringskosten, zorgkosten en kosten die gepaard gaan met vertraging van woningbouwprojecten." — Interprovinciaal Overleg (IPO), mei 2026
Wat staat er nog te gebeuren op landelijk niveau?
De PFAS-inventarisatie is nog lang niet afgerond. Staatssecretaris Bertram van I&W heeft aangegeven dat hij in 2028 een scherper beeld wil hebben van het totaal aantal PFAS-aandachtlocaties en de bijbehorende saneringskosten. Na 2030 start het ministerie met een “programmatische aanpak” voor de landelijke PFAS-saneringsopgave.
Tegelijkertijd loopt op Europees niveau het voorstel voor een breed PFAS-verbod. Het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) werkt aan de wetenschappelijke evaluatie van het restrictievoorstel dat is ingediend door Nederland, Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen. Naar verwachting wordt deze evaluatie eind 2026 afgerond. Een verbod op productie en gebruik van PFAS zal de instroom van nieuwe verontreinigingen beperken, maar de bestaande verontreiniging in de Nederlandse bodem blijft en moet worden aangepakt.
Daarnaast is per 1 januari 2026 het Kennis- en Innovatieprogramma PFAS Bodem (KIP PFAS Bodem) gestart, waarin het Rijk, kennisinstellingen en het bedrijfsleven samenwerken aan innovatieve oplossingen voor PFAS in de bodem. En sinds januari 2026 gelden er nieuwe bindende EU-drinkwaternormen voor PFAS, waardoor drinkwaterbedrijven hun zuivering aanscherpen en de druk op bronbescherming (en dus bodemsanering) verder toeneemt.
Strukton Milieutechniek: van onderzoek tot oplevering
Bij Strukton Milieutechniek bieden we het volledige traject voor PFAS-vraagstukken. Wij zijn geen adviesbureau dat het werk uitbesteedt. Onze eigen onderzoekers nemen de bodemmonsters, onze eigen saneringsploegen voeren het werk uit, en onze milieukundig begeleiders bewaken de kwaliteit en rapporteren aan het bevoegd gezag.
Referentieprojecten:
Wij hebben onder meer de volgende PFAS-projecten succesvol uitgevoerd:
Project Badhoevedorp met Pump & Treat installatie voor 6:2 FTS in samenwerking met AECOM.
In-situ grondwatersanering Botlekgebied waar PFAS-concentraties succesvol zijn teruggedrongen naar acceptabel niveau.
Veilig grondwerk in PFAS-verontreinigde bodem in Zwijndrecht (Belgie) nabij een woonwijk met stringente veiligheidsmaatregelen.
Meer informatie over PFAS?
Janne Constandse
Operationeel Manager Realisatie & Onderhoud